Kryzys zdrowia psychicznego w Polsce – milcząca epidemia
Jeszcze kilka lat temu zdrowie psychiczne było tematem marginalnym. Dziś stało się jednym z najpoważniejszych wyzwań społecznych w Polsce. Nie chodzi już tylko o rosnącą liczbę diagnoz, ale o poczucie zagubienia, przeciążenia i samotności, które dotykają coraz więcej osób, niezależnie od wieku czy statusu.
Według badania EZOP II około 3,8 % dorosłych Polaków w ciągu życia doświadczało depresji. To setki tysięcy ludzi – a liczba osób, które nigdy nie szukały pomocy, jest jeszcze większa.
Raport Instytutu Psychologii PAN z 2025 roku pokazuje, że choć 64 % Polaków ocenia swój stan psychiczny jako raczej dobry, to aż 66 % deklaruje chroniczne zmęczenie, a 25 % spełnia kryteria możliwej depresji. Wiele osób wciąż obawia się sięgnąć po wsparcie z powodu wstydu i społecznych stereotypów.
W środowisku pracy sytuacja wygląda podobnie. Z raportu LUX MED (Poradnia HARMONIA) wynika, że ponad połowa pracowników doświadcza objawów wypalenia, bezsenności i lęku. Kryzys psychiczny przestał być więc prywatnym dramatem — stał się zjawiskiem ekonomicznym, wpływającym na funkcjonowanie firm, wydajność i jakość relacji międzyludzkich.
Najbardziej alarmujące dane dotyczą dzieci i młodzieży. Według raportu Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (2022) wzrosła liczba prób samobójczych wśród nastolatków, a wielu młodych ludzi zgłasza trudności z samooceną, stresem i zaburzeniami odżywiania. W badaniach „Młode Głowy” i analizach środowisk akademickich pojawia się powtarzający motyw: brak poczucia sensu, przytłoczenie, trudności w komunikacji z dorosłymi.
Społeczeństwo zmęczone i osamotnione
Zjawisko to widać także w przestrzeni cyfrowej. Badania dotyczące mediów społecznościowych pokazują, że Polacy rzadko reagują na sygnały kryzysu psychicznego. Brakuje odwagi, wiedzy i empatii, by odpowiednio reagować. W efekcie wiele osób doświadcza załamań w samotności.
Z kolei tekst Instytutu Psychologii PAN pt. „Jak pokonać strach przed wizytą u psychologa?” podkreśla, jak silnym czynnikiem blokującym kontakt z pomocą jest lęk przed konsultacją – wiele osób nie wie, czego może oczekiwać, boi się oceniania społecznego i niepewności co do efektów.
To przypomina, że problemem nie jest tylko diagnoza czy dostępność specjalisty – ale także bariera psychologiczna: przyznanie się do potrzeby pomocy, przekroczenie progu gabinetu, akceptacja, że można być „w potrzebie”.
Kryzys jako punkt zwrotny
Nie wszyscy badacze widzą jednak kryzys wyłącznie w czarnych barwach. Psycholożka Dorota Kubacka-Jasiecka w swoim tekście zwraca uwagę, że moment załamania może być też początkiem zmiany – o ile człowiek dostanie wsparcie i przestrzeń na odbudowę. Kryzys emocjonalny, pisze autorka, to nie tylko destrukcja, ale potencjał rozwoju i przewartościowania życia. To perspektywa, której w Polsce wciąż brakuje: rozumienia zdrowia psychicznego, jako procesu, w którym kryzys może być etapem powrotu do równowagi.
Co dalej?
Polskie raporty i badania wskazują jasno: system ochrony zdrowia psychicznego wymaga nie tylko reform, ale zmiany filozofii. Niezbędne są programy profilaktyczne, edukacja emocjonalna w szkołach, większa dostępność pomocy psychologicznej i społeczna kampania odczarowująca wstyd związany z chorobą psychiczną. Równie ważna jest zmiana w kulturze — większa uważność na siebie i innych, otwartość na rozmowę, empatia. Tekst Instytutu Psychologii PAN przypomina, że pierwszym krokiem może być zwykłe przekroczenie progu gabinetu i przyjęcie, że nie jesteśmy sami w potrzebie.
Kryzys psychiczny nie zawsze widać, ale prawie każdy z nas zna kogoś, kto go doświadcza.
Autor: Magda Wosztyl
Źródło
- Instytut Psychologii PAN, „Jak pokonać strach przed wizytą u psychologa?” – Aktualności (17 października 2025)
- Instytut Psychologii PAN, „Dobrostan psychiczny w Polsce” (2025)
- Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, „Dzieci się liczą” (2022)
- Badanie EZOP II – Instytut Psychiatrii i Neurologii
- Raport HARMONIA – Zdrowie psychiczne na polskim rynku pracy (LUX MED)
- Żółtaszek A., „Współczesny kryzys zdrowia psychicznego młodzieży – perspektywa Polski”
- Kubacka-Jasiecka D., „Kryzys emocjonalny i trauma szansą na rozwój”
- Artykuł „Nie reagujemy na kryzys psychiczny osób w mediach społecznościowych” (Radio Białystok)
- Artykuł „Kryzys zdrowia psychicznego w Polsce – problem, którego nie można ignorować”
