„Lustro bez odbicia”, czyli zagubiona tożsamość młodych we współczesnym świecie
Współczesne społeczeństwo oferuje nieograniczone możliwości komunikacji, zdobywania wiedzy i wszechstronnego rozwoju. Naturalną konsekwencją takiego stanu, jak podpowiada logika, powinien być szczęśliwy i spełniony człowiek. Nie zawsze jednak tak się dzieje.
Młodzi ludzie mający przed sobą morze możliwości i wiele otwartych dróg, coraz częściej doświadczają choroby XXI wieku, czyli „wirusa” samotności. Badania CBOS wskazują, że około 65 % z Pokolenia Z odczuwa samotność, a 17% z nich deklaruje, że odczuwa ją bardzo często lub zawsze.
Zjawisko to staje się jednym z kluczowych problemów naszych czasów, a jego reprezentacja nabiera coraz większych rozmiarów. W dobie mediów społecznościowych, presji sukcesu i nieustannego porównywania się z innymi, młodzi ludzie tracą poczucie autentyczności i własnej wartości. Kryzys tożsamości osobowej staje się nie tylko osobistym dramatem, ale i zjawiskiem społecznym.
Samotność młodzieży często nie wynika z fizycznej nieobecności innych, lecz z głębokiego poczucia niezrozumienia i niewystarczających więzi emocjonalnych. Wskutek braku bliskich i budujących relacji międzyludzkich, „budulcem” tożsamości osobowej nie staje się sam człowiek, ale oceny i opinie osób postronnych. Młodzi ludzie coraz częściej ukrywają swoje prawdziwe emocje za ekranami telefonów i wykreowanymi profilami w mediach społecznościowych. Porównywanie się z innymi – często w sposób nieświadomy, prowadzi do obniżenia samooceny i pogłębienia wewnętrznego chaosu. W rezultacie młodzi tracą kontakt z własnym „ja”, nie wiedzą, kim są ani kim chcieliby być.
Kryzys tożsamości u młodzieży objawia się brakiem poczucia celu, zagubieniem w wartościach, a także lękiem przed oceną i odrzuceniem. Z jednej strony młodzi ludzie mają ogromny wybór – mogą być „kim chcą” – z drugiej jednak ta wolność bywa przytłaczająca. Brakuje im stabilnych punktów odniesienia: autorytetów, wartości czy poczucia przynależności. Bez silnych fundamentów trudno zbudować trwałą i zdrową tożsamość.
Pada więc pytanie: kim jestem? Młody człowiek zagubiony w chaosie informacyjnym i pozbawiony poczucia bezpieczeństwa emocjonalnego, które jest kluczowe w budowaniu własnego jestestwa, odpowiada: „nie wiem”, lub częściej „nikim”. Obie odpowiedzi plasują poczucie własnej wartości na niskim poziomie, co adolestent odczuwa i widzi. Metafora „lustra bez odbicia”, staje się realną przestrzenią percepcji młodego człowieka w kontekście subiektywnego oglądu siebie. Zaczyna więc poszukiwać odpowiedzi na zewnątrz. Taki stan jest swoistym wyzwaniem dla rodziców i opiekunów – szczególna wrażliwość na sygnały, empatia i uważność, to przestrzeń do autentycznego budowania relacji, w której młody człowiek może wyrazić siebie i zadać wiele nurtujących go pytań w aspekcie własnej egzystencji.
Przeciwdziałanie samotności zaczyna się od rozmowy, akceptacji i obecności. Młodzi potrzebują dziś nie tylko internetu i lajków, ale przede wszystkim relacji – prawdziwych, głębokich i pełnych empatii. Potrzebują dobrych słów, ukazujących ich potencjał osobisty, zasoby, umiejętności i możliwości. Wszystko to zmieścić można w jednym zdaniu prof. Glena Shiraldi: „Jesteś kimś więcej, niż myślisz”. Warto pamiętać, że słowa mają moc i czasem jedno wypowiedziane z wiarą w drugiego człowieka, czyni cuda.
Autorka:
Mgr Anna Blokus-Szkodzińska – pedagog, oligofrenopedagog, wykładowca akademicki Akademii Ateneum w Gdańsku, Uniwersytetu Gdańskiego i WSAiB w Gdyni, założyciel i wieloletnia dyrektor placówki edukacyjno-wychowawczej, edukatorka FASD, doradca i mediatorka rodzinna, terapeutka rodzinna. Twórca i organizator szkoleń i warsztatów o charakterze edukacyjnym i profilaktycznym. Twórca szkoleń i konferencji w obszarze komunikacji interpersonalnej dla dzieci, nauczycieli i rodziców. Wiceprezeska Fundacji Pozytywni oraz Dyrektorka Centrum Wsparcia i Rozwoju Pozytywni. Dzieli się pasją życia i pozytywnym nastawieniem do człowieka. Prywatnie żona i mama sześciorga dzieci.
Tekst pochodzi z 11. numeru rocznika „Otwarte Bramy”. Z pełną treścią czasopisma można zapoznać się tutaj – kliknij i sprawdź.
