Psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra? Do kogo udać się po pomoc w kryzysie?

Wiele osób, mając świadomość własnych trudności, nadal obawia się poprosić o pomoc. Częściowo wynika to z wewnętrznych blokad. Spora część tej niemocy może mieć jednak źródło w braku wiedzy lub w stereotypach dotyczących wsparcia psychicznego. Aby przeciwdziałać tego typu zjawiskom, przychodzimy do Was z przewodnikiem po ważnych zagadnieniach dot. zdrowia psychicznego. Przyjrzymy się temu, jak pracują konkretni specjaliści, co należy do ich zadań oraz jak wygląda profesjonalne wsparcie.

Psycholog

Jednym z najszybszych i najbardziej powszechnych wyborów jest wizyta u psychologa. Do takiego specjalisty udajemy się przeważnie w następujących sytuacjach:

• nagłego kryzysu psychicznego lub życiowego,
• przytłoczenia, spadku motywacji lub poziomu funkcjonowania,
• potrzeby uzyskania opinii psychologicznej lub przeprowadzenia testów diagnostycznych,
• potrzeby konsultacji problemu, rozwoju i zmian życiowych.

W Polsce psycholog jest osobą, która ukończyła 5-letnie studia jednolite magisterskie na kierunku psychologia. Warto podkreślić, że taka osoba, bez ukończenia dodatkowego, specjalistycznego szkolenia nie powinna prowadzić psychoterapii, ani nie przepisuje leków. Psycholodzy mogą przeprowadzać testy psychologiczne i diagnostyczne, a także wydają opinie psychologiczne. Specjaliści tego rodzaju nie diagnozują, a jedynie wydają opinię sugerującą konieczność diagnozy u psychiatry. Aby udać się do psychologa na NFZ, należy uzyskać skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu.

Absolwenci psychologii często prowadzą różne formy pomocy, w tym konsultacje, interwencje kryzysowe, przeprowadzanie testów psychologicznych (np. na inteligencję), udzielanie porad psychologicznych i działania z zakresu psychoedukacji. Wizyta u psychologa jest zazwyczaj krótkoterminowa. Obejmuje określony obszar problemowy i poszukiwanie rozwiązań. Psycholog jest osobą, która będzie w stanie przekierować pacjenta do odpowiedniego specjalisty, jeśli zajdzie taka potrzeba.

Psycholodzy pracują głównie w szkołach, ośrodkach pomocy społecznej, w poradniach psychologicznych, w szpitalach i prywatnych placówkach. Oprócz tego coraz częściej są zatrudniani także w korporacjach. Zdarza się, że ich usługi stanowią wsparcie w różnych zakładach pracy, dlatego warto się zorientować, czy tam, gdzie pracujemy, są tego typu możliwości. Nierzadko jest to szybki i łatwy sposób na uzyskanie pomocy przez pracownika.

Psychoterapeuta

Psychoterapeutą jest osoba, która ukończyła studia na kierunku psychologia lub pokrewnym (np. pedagogika) i otrzymała certyfikat poświadczający uczestnictwo w 4-5 letnim szkoleniu szkoły psychoterapii. Psychoterapeuci muszą być wpisani na listę psychoterapeutów Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Taki specjalista może prowadzić terapię grupową, indywidualną, rodzinną, w zależności od danego nurtu. Psychoterapeuci są osobami, które powinny pracować korzystając z superwizji, czyli konsultując się z bardziej doświadczonymi specjalistami, aby zapobiegać występowaniu błędów w procesie terapeutycznym.

Psychoterapeuci pracują z pacjentem w różnym wymiarze czasowym. Może to być okres od kilku miesięcy do kilku lat. Wiele zależy od złożoności problemów pacjenta oraz od rodzaju wsparcia, jakiego potrzebuje. Warto podkreślić, że ani psycholog, ani terapeuta nie udziela rad, nie nakazuje i nie zakazuje. Rolą psychologa i psychoterapeuty jest naprowadzenie pacjenta na drogę, umożliwiającą mu lepsze funkcjonowanie, dlatego istotna jest praca własna pacjenta. Psychoterapeuta zadaje pytania pomocnicze, analizuje problemy, wspiera, jest obok i słucha.

Dzięki terapii można nauczyć się rozpoznawania destrukcyjnych zachowań i schematów myślenia. Pozwala to przezwyciężać lęki, pomaga w zmaganiu się z zaburzeniami psychicznymi. Psychoterapeuta towarzyszy pacjentowi w jego własnym przeżywaniu w taki sposób, by ten czuł się bezpieczny i wysłuchany.

Psychiatra

Psychiatrą jest osoba, która ukończyła studia medyczne, posiada tytuł lekarski i jest specjalistą w zakresie psychiatrii. Psychiatrzy przepisują leki i skierowania, a także diagnozują zaburzenia. Lekarze tej specjalizacji często kierują pacjentów do psychoterapeutów w celu długoterminowej wspomagającej aktywności. Przy zaburzeniach psychicznych nie zawsze są potrzebne leki, jednak jest wiele przypadków, w których połączenie terapii i farmaceutyki okazuje się być najskuteczniejsze. Aby dostać się do lekarza psychiatry na NFZ nie jest potrzebne skierowanie.

Zdarza się, że ludzie obawiają się leczenia za pomocą leków psychiatrycznych. Takie osoby myślą, że leczenie tego typu spowoduje u nich obniżone funkcjonowanie i apatię. Choć niekiedy faktycznie dochodzi do tego typu sytuacji, w większości przypadków odpowiednio dobrane dawki i rodzaj leku istotnie poprawiają funkcjonowanie pacjentów.

Coach

Coaching to popularna forma pomocy w zakresie rozwojowym i motywacyjnym. Najczęściej korzystają z niej osoby, szukające swojej życiowej drogi lub planujące karierę zawodową. Występuje w formie grupowej lub indywidualnej i skupia się na konkretnej tematyce, takiej jak np. komunikacja w biznesie. Coaching nie wymaga od osoby studiów na konkretnym kierunku, jednak wysoce wskazane jest, aby specjalista w tej dziedzinie odbył akredytowany kurs, ukończył praktyki i regularnie poddawał się superwizji.

Poszukiwanie pomocy specjalistów może być trudnym doświadczeniem. Należy jednak pamiętać, że istnieją miejsca i osoby, które chcą pomagać innym i są w tym profesjonalistami. Specjaliści zdają sobie sprawę, że osoby, które pierwszy raz proszą o konsultacje, mają dużo pytań i obaw.  Zadaniem psychologa jest między innymi psychoedukacja, pomoc w zrozumieniu sytuacji, w której pacjent się znajduje i wytłumaczenie mu, jak będzie wyglądać jego proces leczenia. Często zdarza się, że pierwsza wizyta nie będzie satysfakcjonująca albo dany specjalista nie spełni oczekiwań pacjenta. Jest to całkowicie naturalne. Aby móc rozmawiać o swoich intymnych przeżyciach, należy wpierw upewnić się, że w pełni ufamy rozmówcy i odpowiadamy sobie nawzajem.

Autorka: Natasza Jurkowska